सागर रावल
म एक साधारण युवा विद्यार्थी हुँ । अहिले सुर्खेतमा छु । हरेक बिहान जब म किताब खोलेर बसेको हुन्छु, मेरो मनमा एउटा ठूलो सपना जाग्छ – सविन प्रियासन जस्तै सक्रिय बन्ने । उहाँलाई हेर्दा लाग्छ, समाज सेवाको क्षेत्रमा यस्तो विशिष्ट पहिचान बनाउन सकिन्छ कि जसले गाउँगाउँ, टोलटोलका नागरिकका समस्या सुन्ने, तिनलाई सम्बन्धित निकायसम्म पु¥याउने र परिवर्तनको बीउ रोप्ने काम गरिन्छ । मलाई उहाँसँग धेरै कुरा सिक्न मन छ । उहाँको जस्तै ऊर्जा, समर्पण र नागरिक केन्द्रित सोचले मलाई प्रेरित गर्छ । यो लेखमा म मेरो यो भावना, प्रेरणा र भविष्यको योजना व्यक्त गर्न चाहन्छु । यो मेरो लागि मात्र होइन, सबै युवा विद्यार्थीहरूका लागि एउटा सन्देश हो – हामी पनि सविन प्रियासन जस्तै बन्न सक्छौं ।
सविन प्रियासन को हुनुहुन्छ ? उहाँ घोराही, दाङका स्थायी बासिन्दा हुनुहुन्छ । उहाँ नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सचिव, गणतन्त्र राष्ट्रिय दैनिकको सम्पादक तथा प्रकाशक र सबैभन्दा बढी उपन्यास प्रकाशित गर्ने लेखकमध्ये एक हुनुहुन्छ । उहाँका १३ वटा उपन्यास र अन्य पुस्तकहरु प्रकाशित भएका छन् – ‘कालो मन’, ‘कडी’, ‘नयाँ लुगा’ जस्ता कृतिहरूले समाजका वास्तविक पीडा, संघर्ष र आशालाई चित्रण गरेका छन् । तर उहाँको पहिचान केवल पत्रकार वा लेखकको मात्र होइन । उहाँको मुख्य योगदान भनेको ‘घोराही बनाऔं अभियान’ हो । सन् २०२३ (२०८० मङ्सिर) मा उहाँको नेतृत्वमा यो अभियान सुरु भयो । यो कुनै पार्टीको अभियान होइन, यो नागरिक केन्द्रित, स्वस्फूर्त युवा अभियान हो जसले घोराही उपमहानगरपालिकालाई समृद्ध, सुशासनयुक्त र विकासशील बनाउने लक्ष्य राख्छ ।
अभियानको घोषणा गर्दै उहाँले भन्नु भएको थियो,–“यो कुनै पार्टी आवद्ध अभियान होइन, यसको उद्देश्य कसैको पक्ष या बिरुद्ध पनि होइन । अब घोराही बनाउनका लागि सबै तह र तप्का एक जुट भएर लाग्नुपर्ने आवश्यकता छ ।” यो वाक्यले उहाँको सोच स्पष्ट पार्छ – राजनीति होइन, नागरिक सेवा । अभियानमा विभिन्न क्षेत्रका युवाहरू जोडिएका छन् । उपसंयोजकहरू, महासचिव र सयौं सदस्यहरूले उहाँसँगै काम गरिरहेका छन् । सल्लाहकारमा स्थानीय उद्योग वाणिज्य संघ, पत्रकार महासंघ, नागरिक समाज जस्ता संस्थाहरू छन् । यो अभियानले शिक्षा, स्वास्थ्य, पानी, कृषि, पर्यटन, वातावरण जस्ता क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिएको छ । प्रत्येक वडामा सरकारको बलियो उपस्थिति, पिउने पानी, सिँचाइ, खोलानदी संरक्षण, कृषिको आधुनिकीकरण, विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा – यी सबै मुद्दा अभियानको एजेण्डा छन् ।
मलाई सबैभन्दा प्रेरणा दिने कुरा भने उहाँको व्यावहारिक कार्यशैली हो । उहाँ टोलीसहित स्थलगत अध्ययन गर्न जानुहुन्छ । समस्या सुन्नुहुन्छ, ज्ञापनपत्र लेख्नुहुन्छ र सम्बन्धित निकायमा पु¥याउनुहुन्छ । उदाहरणका लागि, हालै घोराही–४ भकारे (गोग्ली) मा रहेको नगर अस्पतालको भवन निर्माण अधुरो रहेको देखेर अभियानले तत्काल पहल ग¥यो । उहाँको नेतृत्वमा टोलीले स्थलगत निरीक्षण ग¥यो । त्यहाँ नागरिकहरूले स्वास्थ्य विमा र प्राथमिक सेवामा समस्या भोगिरहेका थिए । राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा भिडभाड बढेको, बिरामीहरू घण्टौं कुर्नुपर्ने अवस्था थियो । अभियानले उपमहानगरपालिकालाई ज्ञापनपत्र बुझायो ।
उहाँले हस्ताक्षर गरेर लेख्नुभयो – “घोराही–४ भकारे गोग्लीमा निर्माणाधिन नगर अस्पतालको भवन निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने अवधि पुगेको धेरै भैसक्दा समेत भवन निर्माणको कामले पूर्णता पाउन नसकेकाले घोराही उपमहानगरले विशेष पहल कदमि ल्याएर भवन निर्माण कार्य तत्काल सम्पन्न गर्ने सवालमा ध्यान दिन हामी माग गर्दछौं । यसका साथै भवन निर्माण कार्य सम्पन्न गरी छिटो भन्दा छिटो घोराही–४ भकारेमा नगर अस्पताल सूचारु गरी नगरबासीलाई स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नका लागि जोडदार माग गर्दछौं ।” उपप्रमुख हुमाकुमारी डिसीसँग छलफल भयो र उहाँले तदारुकता देखाउनुभयो । यो घटनाले मलाई सिकायो – समस्या सुन्नु मात्र होइन, दबाब दिनु पनि आवश्यक छ ।
अर्को उदाहरण ः ६ सय घरपरिवारलाई पिउने पानीको व्यवस्था गर्न अभियानले चैनपुर खानेपानी समितिसँग मिलेर खानेपानी कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझायो । उहाँको टोलीले टोलटोल पुगेर स्थानीयको पीडा सुनेको थियो । घोराही १२ तल्लो बसन्तापुर टोलमा त झनै उहाँको सक्रियतामा पिउने पानीको चरम संकट हटेको छ ।
सरसफाई अभियानमा पनि उहाँ सक्रिय हुनुहुन्छ । घोराहीमा बृहत सरसफाई कार्यक्रममा उहाँको नेतृत्वमा युवाहरूले टोल विकास संस्थासँग मिलेर काम गरे । उहाँले भन्नुभएको छ, “सरसफाई युक्त टोल आजको आवश्यकता रहेको छ ।” यी कामले उहाँलाई गाउँगाउँ, टोलटोलको आवाज बनेको देखाउँछ ।
उहाँको अर्को ठूलो योगदान भने आत्मनिर्भर नेपालको अवधारणा हो । हालै कृषि, पर्यटन महोत्सवमा प्रमुख अतिथि बन्दै उहाँले भने, “बालेन सरकार ! आत्मनिर्भर नेपालका लागि १ उद्योग–१ उद्यम नीति अनिवार्य ल्याउनुपर्छ ।” उहाँको प्रस्ताव स्पष्ट छ – संघ सरकारले एउटा ठूलो उद्योग, प्रदेश सरकारले ठूला उद्योग, ७५३ पालिका र ६७४३ वडाले एक–एक उद्यमशील कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ ।
“नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउने अबको बाटो नै यही हो,” उहाँले जोड दिनुभयो । उहाँले शिक्षा सुधारको पनि कुरा गर्नुभएको छ –“६ कक्षामै पढ्ने विद्यार्थीहरूलाई घर जाँदा सिप र पैसा लगेर जाने शिक्षा दिनुपर्छ ।” मुलुक उत्पादनमुखी भए विदेशबाट फर्किने युवा बढ्नेछन् भन्ने उहाँको विश्वास छ । यी विचारले मलाई लाग्छ, समाज सेवा भनेको केवल राहत होइन, दीर्घकालीन नीति निर्माण हो ।
म युवा विद्यार्थीको रूपमा उहाँबाट सिक्ने कुराहरू अनगिन्ती छन् । पहिलो, सक्रियता । उहाँ पत्रकारिता, साहित्य र अभियानलाई एकसाथ जोड्नुहुन्छ । दोस्रो, गैर–पार्टी राजनीति । अभियान कुनै दलको होइन, नागरिकको हो । तेस्रो, स्थलगत अध्ययन । डेस्कमा बसेर होइन, गाउँ पुगेर समस्या बुझ्ने । चौथो, युवा एकीकरण । उहाँले सयौं युवालाई जोड्नुभयो । पाँचौं, खबरदारी । सरकारलाई रचनात्मक सहयोग र दबाब दुवै ।
मलाई पनि यही गर्न मन छ । मेरो क्षेत्र अनि आसपास प्रशस्त गाउँहरू छन् । यहाँ पानीको समस्या, स्वास्थ्य केन्द्रको अभाव, कृषिमा आधुनिकीकरणको कमी, बेरोजगारी, विद्यार्थीहरूको विदेश पलायन – यी समस्या म देख्छु । म एउटा विद्यार्थी अभियान सुरु गर्न चाहन्छु । घोराही बनाऔं अभियान जस्तै आफ्नो गाउँ बनाउने अभियान सुरु गर्न मलाई पनि मन छ । स्कूलका साथीहरूसँग मिलेर टोली बनाउने, गाउँगाउँ पुग्ने, नागरिकका समस्या सुन्ने, भिडियो, लेख वा ज्ञापनपत्र तयार पार्ने र पालिका, प्रदेश सरकारसम्म पु¥याउने । उदाहरणका लागि, कुनै गाउँमा खानेपानी नभएको देखेपछि टोलीसहित स्थलगत जाँच, स्थानीयसँग कुराकानी र कार्यालयमा माग । स्वास्थ्य शिविर आयोजना गर्ने, कृषकहरूलाई आधुनिक बीउबिजनबारे जागरण फैलाउने ।
यो सपना सजिलो छैन । नेपालमा युवाहरूको उत्साह धेरै पटक दबिन्छ । ब्युरोक्रेसी, आर्थिक अभाव, राजनीतिक हस्तक्षेप, समय अभाव – चुनौतीहरू छन् । तर सविन प्रियासनले देखाउनुभएको छ कि समर्पणले जितिन्छ । उहाँले उपन्यास लेख्दै, पत्रकारिता गर्दै, अभियान चलाउँदै यो बाटो हिँड्नुभयो । म पनि पढाइसँगै यो काम गर्न सक्छु । स्कूलमा क्लब बनाउने, स्थानीय सञ्चार माध्यममा लेख लेख्ने, सोसल मिडियामा आवाज उठाउने । उहाँसँग सिक्ने इच्छा छ – उहाँको किताब पढ्ने, अभियानमा सामेल हुने अवसर खोज्ने, उहाँसँग भेटेर सल्लाह लिने ।
समाज सेवाको महत्व के हो ? यो केवल दान वा राहत होइन । यो नागरिक अधिकारको रक्षा हो । गाउँका मानिसहरूले समस्या भोगिरहेका छन् तर आवाज नउठाएको कारण तिनीहरू पछाडि परेका छन् । युवा विद्यार्थीहरूले यो जिम्मेवारी लिनुपर्छ किनकि हामी भविष्यका नागरिक हौं । नेपालमा युवा जनसंख्या ठूलो छ तर बेरोजगारीले विदेश पठाइरहेको छ । सविन प्रियासन जस्ता व्यक्तिले देखाएको बाटोले हामीलाई भन्छ – देशमै बसेर परिवर्तन गरौं । आत्मनिर्भरता, सुशासन र समृद्धि हाम्रो हातमा छ ।
मेरो व्यक्तिगत योजनाः पहिलो वर्ष – साथीहरूसँग सानो टोली बनाउने, १० गाउँमा समस्या सर्वेक्षण गर्ने । दोस्रो वर्ष – ज्ञापनपत्र र अभियान कार्यक्रम । तेस्रो वर्ष –स्थानीय सरकारसँग सहकार्य गर्ने । सँगसँगै पत्रकारिता वा लेखन सिक्ने, उहाँका उपन्यास पढ्ने । चुनौतीहरूको सामना गर्न तयार रहने –आलोचना आउला, सहयोग नहोला, तर हार नमान्ने ।
अरू युवा विद्यार्थीहरूलाई मेरो सन्देश छ –सविन प्रियासनलाई मात्र आदर्श बनाउनुहोस् होइन, उहाँ जस्तै बन्नुहोस् । हरेक स्कूलमा यस्ता अभियान सुरु गरौं । गाउँका समस्या आफ्नै समस्या ठानौं । टोलटोल पुगौं, नागरिकको पीडा सुन्नौं, समाधानको लागि दबाब दिऔं । यो देश हाम्रो हो, हामीले बनाउने हो ।
म सविन प्रियासनप्रति आभार व्यक्त गर्न चाहन्छु । उहाँले देखाउनुभएको बाटोले मलाई आशा दिएको छ । म युवा विद्यार्थी हुँ, तर मेरो मनमा उहाँ जस्तै सक्रियताको आगो बलिरहेको छ । समाज सेवामा विशिष्ट पहिचान बनाउने, गाउँगाउँ पुग्ने, समस्या सुन्ने र सम्बन्धित निकायमा पु¥याउने मेरो सपना पूरा हुनेमा म विश्वस्त छु । हामी सबै मिलेर यो देशलाई समृद्ध बनाऔं । सविन प्रियासन जस्तै बन्ने होइन, उहाँभन्दा अगाडि बढ्ने प्रयास गरौं । यो मेरो प्रतिबद्धता हो – आजबाट सुरु गर्दैछु । सविन प्रियासनका गतिविधिहरु सामाजिक सञ्जाल अनि समाचारहरुमा दिनदिनै पढ्छु, उहाँसँग सामाजिक सञ्जालमा साथी पनि छु । कुनै दिन प्रत्यक्ष भेटेर समाज बनाउने कुराहरु उहाँसँग सिक्न मनछ । छिटै सविन प्रियासनसँग भेट्ने मन छ ।
